Trong quá trình canh tác lúa, sâu bệnh và thời tiết thất thường luôn là những thách thức lớn đối với bà con nông dân. Đặc biệt, giai đoạn lúa trổ lẹt xẹt đến trổ đều rất dễ phát sinh bệnh lem lép hạt, khiến lúa lép, đen sạm, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng mùa vụ.
Vậy làm thế nào để phòng ngừa bệnh lem lép hạt hiệu quả ngay từ đầu? Hãy cùng NewTech Crop Science tìm hiểu ngay sau đây!
1. Bệnh lem lép hạt là gì?
Lem lép hạt là một hội chứng do nhiều tác nhân khác nhau gây ra trên hạt lúa, bao gồm nấm và vi khuẩn. Bệnh thường xuất hiện trong giai đoạn lúa đòng trổ và ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành và tích lũy tinh bột trong hạt.
Đặc điểm của bệnh lem lép hạt:
- Do nấm và vi khuẩn gây ra, thường xuất hiện ở giai đoạn lúa đòng trổ.
- Phổ biến ở hầu hết các vùng trồng lúa trong và ngoài nước.
- Gây giảm năng suất, giảm chất lượng và giá trị hạt lúa.
- Có thể ảnh hưởng đến vụ sau nếu không quản lý tốt.
Bệnh lem lép hạt lúa có thể gây thất thu năng suất trên 70% và ảnh hưởng đến vụ sản xuất tiếp theo nếu không được quản lý hiệu quả.
Hình ảnh lúa bị lem lép hạt
2. Triệu chứng bệnh lem lép
Lem lép do vi khuẩn (lép vàng)
Biểu hiện của lem lép hạt do vi khuẩn
Lép vàng do vi khuẩn Burkholderia glumae thường có các biểu hiện như hạt lúa bị lép, vỏ trấu không biến màu, lúc đầu có màu xanh nhạt, về sau ngã màu vàng. Những hạt gạo còn bên trong lúa teo nhỏ có vệt thối màu nâu hoặc màu đen. Loại tác nhân này thường gây hại cho tất cả hạt trong một nhánh của bông lúa. Vì vậy, những hạt lúa lép vi khuẩn sẽ có trọng lượng nhẹ, nhánh gié đứng thẳng. Do đó, bà con thường gọi với cái tên thân quen là bắn máy bay.
Lem lép do nấm (lép đen)
Biểu hiện của lem lép hạt do nấm
Đa phần bệnh lem lép hạt do nấm tạo những vết tím đến tím sậm, vết màu nâu lợt đến nâu sậm, có hoặc không có tâm trắng giữa vết. Trong một số trường hợp có độ ẩm cao, bên ngoài còn có lớp phấn trắng bao phủ bên trên. Những hạt lúa gặp phải trường hợp này sẽ bị lững hoặc lép hoàn toàn.
3. Điều kiện phát sinh bệnh lem lép hạt và tác hại trên cây lúa
Bệnh lem lép hạt trên lúa thường phát sinh mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều và độ ẩm cao, đặc biệt ở giai đoạn lúa trổ bông và chín sữa. Những ruộng nhiễm phèn, nhiễm mặn cũng dễ phát sinh các bệnh như gạch nâu, đốm nâu, làm tăng nguy cơ lem lép hạt.
Trên thực tế, rất khó có thể hoàn toàn tránh được bệnh lem lép hạt trên mọi giống lúa và thời vụ. Mức độ gây hại thường phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, tình trạng ruộng và khả năng quản lý bệnh. Nếu bệnh xuất hiện sớm, gặp điều kiện thuận lợi nhưng không được phát hiện và phòng ngừa kịp thời. Tỷ lệ hạt lép lửng có thể tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và gây thiệt hại đáng kể cho nông dân.
4. Biện pháp phòng trừ bệnh lem lép hạt trên lúa
Biện pháp canh tác
- Vệ sinh đồng ruộng: tiến hành thu gom, dọn sạch tàn dư rơm rạ và cỏ dại ra khỏi ruộng. Khi thu hoạch xong nên cày vùi rơm rạ ngay để diệt mầm bệnh.
- Sử dụng giống xác nhận, không dùng giống vụ trước bị lem lép gieo sạ lại. Xử lý hạt giống trước khi gieo bằng NEW LIFE .
- Gieo sạ thời vụ thích hợp để tránh lúa trổ gặp mưa gió nhiều. Giai đoạn lúa đòng trổ không để ruộng khô hạn. Sạ với mật độ vừa phải (từ 100 — 120 kg /ha).
- Bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali để cây lúa sinh trưởng, phát triển khỏe. Không bón dư đạm nhất là khi ở giai đoạn nuôi hạt.
Biện pháp đặc trị
Pyrazone 400SC là sự kết hợp độc đáo giữa 2 hoạt chất tiên tiến Pyraclostrobin 250g/l + Difenconazole 150g/l
- Phòng trị hiệu quả các bệnh lem lép hạt, đốm nâu, khô vằn, vàng lá chín sớm
- Giúp lá đứng hơn, dày lá, gân lá, hạn chế tình trạng cháy bìa lá
- Điều hòa sinh trưởng cho cây lúa hạn chế cháy chóp lá do sinh lý
- Xịt giai đoạn đón đòng giúp tăng số hạt, số gié trên bông và cắt chồi vô hiệu
- Tăng chống chịu phèn, mặn, khô, ngập, thời tiết bất lợi. Ức chế sản sinh ethylen làm cây mau già háp.
- Giúp bông lúa, hạt lúa vàng ươm, sáng bông, ít lem, ít lép. Dạng sữa an toàn cho cây trồng
- Hỗ trợ phòng ngừa kiểm soát bệnh đạo ôn
Giải pháp quản lý lem lép hạt hiệu quả
Được xem là biện pháp hữu hiệu nhất nên phun thuốc để phòng ngừa các bệnh lem lép hạt là cần thiết ở hai giai đoạn:
- Phun lúc lúa trổ lẹt xẹt: Pyrazone 400SC + Fenozon 300SC + New Sun 200SC để kiểm soát bệnh toàn diện từ Vi khuẩn – Đạo ôn – Lem lép giai đoạn lúa trổ lẹt xẹt đến trổ đều.
- Phun lúc lúa trổ đều: Pyrazone 400SC + Fenozon 300SC + New Sun 200SC để kiểm soát bệnh toàn diện từ Vi khuẩn – Đạo ôn – Lem lép giai đoạn lúa trổ đều đến chín.
Vừa rồi là những thông tin về nguyên nhân và giải pháp quản lý dứt điểm lem lép hạt trên lúa. Mong rằng đây sẽ là những thông tin hữu ích giúp quý nhà nông đạt được năng suất khi canh tác lúa. Đừng quên truy cập vào NewTech Crop Science để theo dõi thêm những thông tin hữu ích khác. Kính chúc quý nhà nông có vụ mùa bội thu.